Heb jij manieren of maniertjes?

Facebook is een heerlijke bron van denkstof voor een ethicus. Zo circuleert er een YouTube-filmpje waarin een klein meisje uit de VS president Obama mag bevragen, omdat ze zo veel afweet van de Amerikaanse presidenten. En natuurlijk mag ze vragen stellen. Het is één en al lieve gezelligheid. Het meisje is aandoenlijk, Obama is geweldig.

Eng

Ik kijk en sta perplex. Telkens als de gespreksleidster zegt dat ze nog een vraag mag stellen, vouwt het meisje heel koket haar verstrengelde handen rond haar knie. Een gebaar waarmee een volwassene laat zien er lekker ontspannen bij te zitten. Ze doet dit niet één keer, maar drie keer. En zo mechanisch dat het eng is.

Bij de gedachte aan het woord eng begint bij mij de zelfreflectie. Hoezo eng? Wat is er eng aan een maniertje? Ik ben toch heel erg voor manieren, goede manieren? Is dit dan een slechte manier? Niemand heeft er toch last van?

Oprecht gedrag

Ik denk dat ik inmiddels weet hoe het zit. Er is een groot verschil tussen manieren en maniertjes.

Manieren zijn sociale codes om de onderlinge omgang beter te laten verlopen. Dingen waarvan we binnen een cultuur besluiten dat ze ander storen (smakken, schreeuwen, winden laten) laten we achterwege. Dingen waarvan we denken dat ze prettig zijn voor anderen (groeten, helpen, glimlachen) waarderen we positief. Daarbij gaan we ervan uit dat het vertonen van dat gedrag oprecht is, en dat er geen tegengestelde behoefte onder ligt, bijvoorbeeld om de ander uit te schelden.

Behagen

Je kun je afvragen hoe oprecht maniertjes zijn. Ze zijn aangeleerd, niet als smeermiddel voor sociale omgang, maar om een bepaald effect te sorteren. Er kan van alles onder liggen wat er niets mee te maken heeft, of zelfs tegengesteld is.

In dit geval is het maniertje ongetwijfeld aangeleerd door de ouders. Om te behagen, indruk te maken, vertedering op te wekken. Maniertjes onderstrepen je persoonlijkheid niet, maar vlakken die af. Ik geef toe, er zijn ergere dingen in de wereld. Maar een beetje eng blijft het.

‘Likes’ te koop

Het begon te knagen toen op mailplatforms verzoekjes kwamen als: “mijn zoon doet mee aan de Cultuurchallenge Alkmaar, dus ga even op hem stemmen, dan maakt hij een goede kans te winnen”. Ik ben nooit te beroerd mijn medemens te helpen, maar hier voelde ik me toch ongemakkelijk bij. Want wie kon me zeggen of de zoon de beste inzending had?Moest niet de beste winnen, in plaats van degene wiens moeder het actiefst is met stemmen werven? Ik deed er niet aan mee, al gunde ik de moeder en de zoon alle goeds van de wereld.

Vind ik leuk

Op veel sociale media kun je dingen ‘liken’, van grap tot filmpje, van bedrijfsuitje tot behangmotief. Ik vind bijvoorbeeld leuk:

  • dat Lisette Kreischer (Veggie in Pumps/Ecofabulous) bij Vroege Vogels komt
  • een mooi gemaakt filmpje filmpje, al is het reclame
  • de in oude muziek onovertroffen Capilla Flamenca

Ik doe het steeds vaker, het duimpje omhoog aanklikken. Wat kan voor jezelf reden zijn om dat te doen?

  • je spontane positieve gevoel uiten (bijvoorbeeld als kennissen schrijven “wij zijn gisteren getrouwd!”)
  • iets aanbevelen (lekker ijs, een goede dichtbundel, een rake column van Youp)
  • je profileren (aha, zij is iemand die van ruige pop houdt, Radio 1 luistert, bezig is met duurzaamheid)

25 ‘likes’

Ik verkeer in een groep van mensen die zich professioneel met sociale media bezig houden. Die doen regelmatig een beroep op elkaar op een pagina op Facebook te ‘liken’, omdat het systeem pas bij 25 ‘likes’ jouw paginanaam als url vastlegt. Ik ken deze mensen en vertrouw op hun kwaliteiten, dus ik kom graag tegemoet aan hun oproepen. Nu hebben deze mensen ook klanten voor wie ze pagina’s aanmaken. Dus wordt mij verzocht om een tandhygiënist, een loodgieter, een exporteur van tulpen en een yogacentrum te ‘liken’. Ik weet niet of ik die wel allemaal wil ‘liken’. Ik weet niet of de tandhygiënist een redelijk tarief vraagt, de loodgieter lekkages adequaat verhelpt, de exporteur van tulpen duurzaam werkt (kan volgens mij niet) en het yogacentrum geen enge sekte herbergt. Ik kan niet ‘liken’ wat ik niet ken. Dus doe ik niet mee.

Devaluatie

Ik bracht dit ter sprake in een bijeenkomst van de Social media Managers, maar vond weinig weerklank. Niemand verplichtte mij om iets te ‘liken’, en de meesten deden het zelf graag, om elkaar te helpen. Er werd zelfs gerept van het belonen van ‘likers’ met een vergoeding. Dan zijn ‘likes’ dus te koop.

Elkaar helpen is goed, mee eens, maar we moeten ook oppassen dat het verschijnsel ‘liken’ niet devalueert tot waarde nul. Het behoudt alleen zijn waarde als het oprecht is, en minstens gebaseerd op een eigen positieve ervaring of informatie uit zeer betrouwbare bron. Ik laat me ook beïnvloeden door beoordelingen van anderen, en hoop dan dat die oprecht zijn, en niet voortkomen uit een grote familie- en vriendenkring die uit liefde voor de naaste bereid is een smerige afhaalmaaltijd aan te bevelen als een culinair hoogtepunt.